Bir Fazlı Asenkron Motorlar

Konular

bir fazlı asenkron motorlar

Bir fazlı Asenkron Motorlar yapısı ve çalışma prensibi olarak üç fazlı asenkron motorlara benzerler. Asenkron motorların rotorlarının dönebilmesi için stator sargılarında döner alan oluşması gerekmektedir.Üç fazlı asenkron motorlarda statora yerleştirilen üç ayrı sargı gurubuna aralarında 120şer derecelik faz farkı buluna RST fazları uygulandığında bu sargılarda döner bir manyetik alan oluşturur. Fakat bir fazdan beslenen sadece tek bir sargıdan oluşan bir statorda döner alan oluşmaz (oluşan kutuplar karşılıklı olarak yer değiştirir). Bu durumda rotor kalkınamaz.

Döner alan oluşturmak için bir fazlı motorlarda endüktansları farklı iki sargı kullanılır. Bunlardan kalın kesitli çok sipirli olan ana sargı, ince kesitli az sipirli olan yardımcı sargıdır. Bu durumda tek bir fazdan beslense de iki sargı arasında belirli bir faz farkı meydana gelecektir. Fakat motorun kalkınması için buda yeterli olmayacaktır. Yardımcı sargıya seri olarak bir kondansatör bağlandığında ana ve yardımcı sargılardan geçen akımlar arasında yaklaşık 90 derecelik faz farkı oluşacak ve böylece statorda düzgün bir döner alan meydana gelecektir.

Bir fazlı asenkron motorlar moment durumuna göre kalkış kondansatörlü, daimi kondansatörlü ve hem kalkış hem de daimi kondansatörlü olarak imal edilmektedirler. Bizim kuracağımız devreler kalkış kondansatörlü asenkron motorlar için tasarlanmıştır. Kalkış kondansatörlü Asenkron motorlarda Motor yaklaşık %85 devire ulaştığında yardımcı sargı ve kondansatör devreden çıkartılır, motor ana sargı ile çalışmasına devam eder. Yardımcı sargı uzun süre devrede kalacak olursa az sipili ince kesitli olduğu için yanar.

bir fazlı Asenkron motorlara paket şalterle yol verme

bir fazlı motorlara paket şalterle yol verme

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

Şalteri 1 konumuna aldığımızda 1-2 ve 5-6 nolu kontaklar kapanır. Bu durumda sadece ana sargı enerjilenir. Stator sargılarında faz farkı oluşmadığı için motor dönemez.

Şalteri Start konumuna aldığımızda 1-2, 3-4 ve 5-6 nolu kontaklar kapanır. Bu durumda sadece hem ana sargı hemde kondansatör ile birlikte yardımcı sargı enerjilenir. Ana sargı ve yardımcı sargı akımları arasında 90 derecelik faz farkı oluşur ve motor döner. Start konumu yay geri dönüşlü olduğu için elimizi bıraktığımızda 1 konumuna geri gelir. Bu durumda motor devrini aldığı için sadece ana sargı ile dönmeye devam eder.

Şalteri 0 konumuna aldığımızda bütün kontaklar açılır. Motor durur.

bir fazlı santrüfüj anahtarlı Asenkron motorlara paket şalterle yol verme

bir fazlı santrüfüj anahtarlı Asenkron motorlara paket şalterle yol verme

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

Şalteri 1 konumuna aldığımızda 1-2 ve 3-4 nolu kontaklar kapanır. Bu durumda ana sargı, aynı zamanda K merkezkaç anahtar kapalı olduğu Yardımcı Sargı ve Kondansatör de enerjilenir. Ana sargı ve yardımcı sargı akımları arasında 90 derecelik faz farkı oluşur ve motor dönmeye başlar. Rotor belli bir devir sayısına ulaştığında K merkezkaç anahtarı açılır. Bu durumda Yardımcı Sargı ve Kondansatör devreden çıkar. Motor Ana Sargı ile çalışmasını sürdürür.

Şalteri 0 konumuna aldığımızda bütün kontaklar açılır. Motor durur. Motorun hızı düştüğünde K merkezkaç anahtarı tekrar kapanır.

bir fazlı Asenkron motorlara zaman rölesi ile yol verme

bir fazlı Asenkron motorlara yol verme

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

Yukarıdaki devrede M kontaktörü motorun enerjisini sağlamak, A kontaktörü ise Yardımcı Sargıyı kontrol etmek için kullanılmaktadır.

Start butonuna bastığımızda M kontaktörü, A kontaktörü ve Zaman rölesi enerjilenir, M kontaktörü mühürlemesini yapar, güç devresindeki kontaklarını kapatarak motorun enerjilenmesini sağlar. A kontaktörü de güç devresindeki kontağını kapatarak Yardımcı Sargı ve kondansatörü devreye alır. Hem Ana Sargı hem de Yardımcı Sargı devrede olduğundan motor dönmeye başlar. Zaman rölesi ayarlanan süreye ulaştığında A kontaktörünün önündeki kontağını açarak A kontaktörünü devreden çıkartır. A kontaktörü de Güç devresindeki kontağını açarak Yardımcı sargıyı ve kondansatörü devreden çıkartır, Motor Ana Sargı ile çalışmasını sürdürür.

Stop butonuna bastığımızda kontaktörlerin ve zaman rölesinin enerjisi kesilir. M kontaktörü güç devresindeki kontaklarını açar ve motor durur.

Yardımcı sargı devreden çıktığında Zaman rölesinin görevi bitmiş olur. İstenirse kumanda devresinde az bir değişiklikle zaman rölesi devreden çıkartılabilir.

bir fazlı Asenkron motorların iki yönde çalıştırılması

bir fazlı Asenkron motorların ileri geri çalıştırılması

Animasyon için tıklayınız...

Devrenin Çalışması:

Yukarıdaki devrede kumanda edilen motor merkezkaç anahtarlı bir fazlı asenkron motordur. K merkezkaç anahtarı sayesinde motor kalkındığında Yardımcı sargı kendiliğinden devreden çıkacaktır.

İleri butonuna bastığımızda I kontaktörü enerjilenir, kumanda devresinde mühürlemesini yapar, G kontaktörünün önündeki kontağını açarak elektriksel kilitlemesini yapar. Güç devresinde de kontklarını kapatır motor ileri yönde çalışır. Stop butonuna basmadan Geri butonuna basacak olursak elketriksel kilitleme yapıldığı için motor geri çalışmaz. Stop butonuna bastığımızda I kontaktörünün enerjisi kesilir güç devresindeki kontaklarını tekrar açar motor durur.

Geri butonuna bastığımızda G kontaktörü enerjilenir, kumanda devresinde mühürlemesini yapar, I kontaktörünün önündeki kontağını açarak elektriksel kilitlemesini yapar. Güç devresinde de kontklarını kapatır motor geri yönde çalışır (Ana Sargıdan geçen akımın yönü değişmiştir). Stop butonuna basmadan İeri butonuna basacak olursak elketriksel kilitleme yapıldığı için motor İleri çalışmaz. Stop butonuna bastığımızda G kontaktörünün enerjisi kesilir güç devresindeki kontaklarını tekrar açar motor durur.

© 2018 elektrikdersimiz.org